Top 10 cadeautjes voor zindelijkheidstraining
De beloningen die echt werken zijn klein, komen direct na een gelukte plas en worden geleidelijk zeldzamer. Een sticker binnen enkele seconden, een dansje of jouw enthousiaste reactie werken beter dan een groot cadeau. Je beloont vooral dat je kind zelf aangeeft dat het moet, en bouwt af door grotere stickerkaarten te gebruiken naarmate het beter gaat.
Deze tien kleine cadeautjes noemen ouders het vaakst
Ouders in onze hulpgroep noemen deze tien ideeën het vaakst als iets dat écht werkte als kleine beloning bij het potje, en daarom is dit een top 10 en geen losse opsomming.
Sommige links in dit artikel zijn affiliate links: koop je via zo’n link, dan krijgen wij een kleine vergoeding. Voor jou verandert er niets aan de prijs, en het bepaalt niet wat we aanraden.
- Mini speelgoedautootjes. Klein en zo gegeven, precies wat je nodig hebt vlak na een gelukte plas.
- Bellenblaas. Een paar bellen blazen samen is een beloning die je altijd in huis kunt hebben en meteen voor gegiechel zorgt.
- Kleurboeken. Een nieuwe pagina om in te kleuren werkt als een klein feestje zonder dat het om snoep of speelgoed gaat.
- Stoepkrijt. Leuk om na een gelukte poging samen even naar buiten te gaan en een tekening te maken bij de voordeur.
- Plastic dieren. Sluit mooi aan bij de dierenstickers uit de box en is voor veel peuters een serieuze beloning.
- Boekjes. Een nieuw verhaaltje erbij, of een extra voorleesmoment, werkt bij veel kinderen beter dan een voorwerp.
- Stickerboek. Een los stickerboek naast de stickerkaarten uit de box geeft je kind een plek om extra te plakken als het daar zin in heeft.
- Potjes klei. Klei pakken is tastbaar en rommelig op een leuke manier, en dat maakt het voor sommige kinderen net die extra prikkel.
- Kleurpotloden. Een nieuw setje potloden blijft lang bruikbaar en voelt toch als iets nieuws.
- Badspeelgoed. Werkt goed als beloning rond het slapengaan, net voor het badmoment dat toch al op het programma staat.
Welke beloning werkt echt bij zindelijkheidstraining?
Een sticker die direct na de plas wordt geplakt, binnen enkele seconden, werkt beter dan een beloning die later volgt. Je kind legt dan meteen het verband tussen wat het net deed en de leuke reactie die erop volgt.
Belangrijk is dat de beloning klein blijft en niet elke dag hetzelfde is. Een rozijn of een snoepje kan prima, maar wissel dit af met een dansje, een extra voorleesverhaal of iets uit de lijst hierboven, zodat snoep niet de vaste standaard wordt.
De sterkste beloning komt niet uit een doosje. Jouw reactie, even juichen, samen in het potje kijken, een dikke duim, telt voor een peuter zwaarder dan het voorwerp zelf.
Beloon vooral het moment dat je kind zelf aangeeft dat het moet, niet het brave stilzitten op het potje. Dat eigen initiatief is precies waar de hele training naartoe werkt.
Waarom een stickerkaart die oploopt van 3 naar 9 vakjes beter werkt dan een vaste kaart
Een stickerkaart met een vast aantal vakjes voelt voor een peuter al snel als een eindeloze klus. De Zindelijkheidsbox, verkrijgbaar in een jongens- en een meisjeseditie, werkt daarom met 20 stickerkaarten in vier oplopende maten: 3, 5, 7 en 9 vakjes, in die volgorde gebruikt.
Bij drie vakjes is de kaart snel vol, zodat je kind al na een paar keer plassen ervaart dat het systeem werkt. Daarna wordt de kaart groter en komt de beloning dus vanzelf minder vaak, zodat de gewoonte blijft bestaan als de stickers op een gegeven moment stoppen.
In de box zitten 100 dierenstickers en 20 poepstickers om op de kaarten te plakken. De Zindelijkheidsbox-methode is een dag-voor-dag programma van ongeveer een week, waarvan de eerste drie dagen thuis worden doorgebracht: van potje naar wc, en je kind leert zelf aan te geven wanneer het moet. Het oplopende stickersysteem hoort daarbij.
| Stickerkaart | Wanneer gebruik je hem | Wat je kind in die fase doet |
|---|---|---|
| 3 vakjes | Eerste dagen van de training | Leert dat plassen op het potje een leuke beloning oplevert |
| 5 vakjes | Als de eerste successen er zijn | Plast vaker uit zichzelf op het potje of de wc |
| 7 vakjes | Als het al vaker lukt dan misgaat | Geeft steeds vaker zelf aan dat het moet |
| 9 vakjes | Richting het einde van de stickerperiode | Is bijna zindelijk, de sticker wordt een extraatje in plaats van noodzaak |
Hoe vaak beloon je? Zo vaak als je kind het zelf aangeeft
Je beloont niet op vaste tijden of om de zoveel minuten, maar op het moment dat je kind zelf laat weten dat het moet. In plaats van steeds het potje aan te bieden, vraag je liever: zeg jij het wanneer je moet plassen? Zo leert je kind het zelf aangeven, in plaats van te wachten tot jij het voorstelt.
Een paar vaste momenten blijven wel bestaan, ook na de training: voor en na het slapen, en voordat je de deur uit gaat. Dat zijn geen gok-momenten maar logische controlemomenten.
In het begin beloon je vaker, simpelweg omdat je kind meer aanbiedt en meer successen heeft. Naarmate de stickerkaarten groter worden, neemt de beloningsfrequentie vanzelf af, zonder dat jij daar apart iets voor hoeft te bedenken.
Wat is een goede kleine beloning (en wat kies je beter niet)?
Een goede beloning is klein, direct te geven en kost jou geen moeite om te regelen. Denk aan een rozijn of een snoepje, een knikker in een pot, een extra voorleesverhaal, een dansje, bellenblaas, een muntje voor de spaarpot of een kort telefoontje naar oma om het nieuws te vertellen.
- Wat vaak misloopt: een groot cadeau in het vooruitzicht stellen, iets dat lang duurt om te geven, elke keer iets duurders beloven, of een beloning intrekken na een ongelukje.
- Een beloning is nooit een drukmiddel en nooit een straf. Zodra belonen als chantage voelt, werkt het averechts.
Voor wie net begint en een speelse start zoekt, bestaat er ook een compleet pakket met een trainingsprogramma, stickerkaarten en de knuffel Plasmaatje Charlie erbij: het Pretpakket zindelijkheid, dat naast deze jongenseditie ook in een meisjeseditie en een unisex editie te vinden is. Plasmaatje Charlie zelf is ook los te gebruiken als troost en motivatie bij het potje.
Wat je kunt doen wanneer je kind wil niet poepen op het potje, lees je in dat artikel: poepen vinden veel kinderen spannender dan plassen, en daar hoort soms een eigen aanpak bij.
Beloon je het proberen of het resultaat?
In de eerste dagen beloon je vooral dat je kind meewerkt en zelf aangeeft dat het moet, ook als er niets uitkomt. Dat initiatief is de kern van de training en verdient aandacht, ook zonder resultaat.
De sticker zelf hoort bij een gelukte plas of poep, zodat hij betekenis houdt. Bij een ongelukje krijgt je kind geen sticker, maar ook geen verwijt: een ongelukje is onderdeel van het leren, niet een fout.
Op het registratieschema zie je dit letterlijk terug: groen betekent gelukt, rood betekent een ongelukje. Praat na een ongelukje rustig, benoem kort wat er gebeurde en ga verder, zonder de beloning van eerder terug te draaien.
Wat registreer je op het schema en wat zegt dat over belonen?
Het registratieschema is geen tijdschema dat je kind moet volgen, maar een leesinstrument voor jou. De 14 schemakaarten in de box hebben deze kolommen: tijd drinken, tijd op de wc, niets gebeurd (ja/nee), plas (groen voor gelukt, rood voor een ongelukje), poep (groen voor gelukt, rood voor een ongelukje) en een notitiekolom.
Laat je kind de beker het liefst in één keer leegdrinken, niet in slokjes verspreid over de tijd. Alleen dan zie je hoeveel er naar binnen ging en hoe lang het daarna duurt voordat je kind moet plassen, en dat verband tussen hoeveelheid en tijd is precies wat het schema zichtbaar maakt. Een beker die blijft staan zoals de STEDDI Drinkbeker helpt daarbij, omdat de beker stevig blijft staan en je kind er zelfstandig uit kan drinken.
Na een paar dagen invullen zie je patronen: rond welk moment je kind meestal moet, hoe lang na het drinken. Dat is wat het schema leert, de signalen van jouw kind, niet een vaste planning die je kind moet volgen. Er staat ook een gratis printbare versie van het schema op zindelijkheidsbox.nl/plaskaart.
Mijn kind reageert niet op stickers. Wat dan?
Niet elk kind is gevoelig voor stickers of spulletjes. Sommige kinderen reageren veel sterker op aandacht, een dansje of een kort verhaaltje dan op iets om te plakken of te krijgen.
Wissel de beloning een paar dagen af voordat je concludeert dat belonen niet werkt. Meer hierover lees je in het artikel je kind is niet gevoelig voor cadeautjes: werkt het dan wel?
Een kind dat bang is voor het potje of de wc, is nog niet toe aan belonen. Eerst vertrouwd raken met het potje komt dan voor belonen, en starten kan altijd later.
Twijfel je of je kind klaar is om te beginnen? Een paar signalen helpen: zelf kunnen aangeven, droog blijven voor korte periodes, interesse tonen in het potje of de wc.
Doe de gratis test en ontdek of jouw kind er klaar voor is
Wil je het samen met je kind vieren als het voor het eerst lukt? Er is een video speciaal daarvoor, bedoeld om samen te bekijken op dat moment.
Hoe bouw je de beloningen af zonder terugval?
Afbouwen gebeurt grotendeels vanzelf, doordat de stickerkaarten oplopen van 3 naar 9 vakjes. Hoe groter de kaart, hoe minder vaak de sticker komt, zonder dat je er bewust iets voor hoeft te veranderen.
Je kunt het ook sturen: van een sticker bij elke plas naar een sticker alleen bij poep, of alleen als je kind het helemaal zelf aangaf zonder dat je ernaar vroeg. Het plas- en poepdiploma vormt een mooie afsluiting van de stickerperiode, een moment om bij stil te staan.
Daarna blijft eigenlijk alleen jouw reactie over, en meestal is dat genoeg. Een kind dat eenmaal zindelijk is, heeft doorgaans geen stickers meer nodig om het vol te houden.
Wil je op eigen manier verder, bijvoorbeeld bij een tweede kind of een nieuwe ronde met alleen de kaarten, dan is er ook een los beloningssysteem verkrijgbaar.
Een terugval hoort erbij en is geen teken dat alles opnieuw moet. Blijf kalm, zet geen nieuw beloningscircus op, en lees eventueel meer over terugval bij zindelijkheid om te weten wat wel en niet helpt.
Wat als belonen juist spanning geeft?
Als je kind boos of verdrietig wordt van de stickerkaart zelf, stop dan met de kaart en val terug op jouw reactie alleen. Niet elk kind heeft de kaart nodig om vooruit te komen.
Rond dag 4 of 5 ontstaat bij veel kinderen weerstand, vaak omdat ze het zat zijn om steeds dezelfde vraag te horen. Vraag dan minder vaak of jouw kind moet plassen, en geef je kind meer eigen verantwoordelijkheid om het zelf aan te geven.
Als het echt niet loopt, is stoppen en later opnieuw beginnen onderdeel van de aanpak, geen mislukking. Lees meer over wat te doen als zindelijk worden niet lukt.
Bij kinderen die autistisch zijn, Down syndroom hebben of nog niet spreken, lukt zindelijk worden vaak ook, meestal over een langere periode en vooral door de signalen van het kind te lezen in plaats van op woorden te wachten.
Als je kind poep ophoudt, pijn heeft bij het poepen of duidelijk last heeft van verstopping, hoort dat bij de huisarts of het consultatiebureau thuis, niet bij een beloningssysteem.
Veelgestelde vragen
Hoe kan ik mijn kind zindelijk maken met stickers?
Plak de sticker direct na een gelukte plas of poep, binnen enkele seconden, zodat je kind het verband voelt. Begin met een kleine stickerkaart van drie vakjes zodat het succes snel komt, en bouw daarna op naar grotere kaarten zodat de beloning geleidelijk zeldzamer wordt.
Hoe vaak moet ik mijn kind belonen tijdens de zindelijkheidstraining?
Niet op vaste tijden, maar steeds wanneer je kind zelf aangeeft dat het moet plassen of poept op het potje of de wc. In het begin gebeurt dit vaker, en naarmate de stickerkaarten groter worden neemt de frequentie vanzelf af.
Mag ik snoep geven als beloning bij het potje?
Ja, een klein snoepje of een rozijn kan prima werken, zolang het klein blijft en direct na het succes wordt gegeven. Wissel het af met andere kleine beloningen zoals een dansje of een compliment, zodat het niet steeds hetzelfde wordt.
Wat doe ik met de stickerkaart na een ongelukje?
Een ongelukje levert geen sticker op, maar ook geen verwijt: het hoort bij het leren. Praat er rustig over, benoem kort wat er gebeurde, en ga verder zonder eerdere stickers of complimenten terug te draaien.
Werkt een beloningssysteem ook als mijn kind niet gevoelig is voor cadeautjes?
Ja, maar dan werkt aandacht vaak beter dan een voorwerp: een dansje, een kort verhaaltje of jouw enthousiaste reactie. Wissel een paar dagen van beloningsvorm voordat je concludeert dat belonen niet aanslaat bij jouw kind.
Wanneer stop je met belonen bij zindelijkheid?
Het afbouwen gaat grotendeels vanzelf doordat de stickerkaarten oplopen van 3 naar 9 vakjes, waardoor de beloning steeds zeldzamer wordt. Daarna geef je een sticker nog alleen bij poep of wanneer je kind het helemaal zelf aangaf, en sluit je de stickerperiode af met het plas- en poepdiploma. Vanaf dat moment is jouw enthousiaste reactie meestal genoeg om het vol te houden.
Klaar voor de volgende stap?
De Zindelijkheidsbox bevat het dag-voor-dag programma waar dit artikel op is gebaseerd: registratieschema’s om te zien wanneer jouw kind echt moet, instructiekaarten voor elke dag en een beloningssysteem dat vanzelf afbouwt. Er zijn drie varianten; de kiezer laat in een paar vragen zien welke bij jouw kind past.
Dit artikel is met AI-ondersteuning geschreven en gecontroleerd door Dustin van de Sande.
Een reactie op “Top 10 cadeautjes voor zindelijkheidstraining”
Reacties zijn gesloten.