Wat als zindelijk worden echt niet lukt?
Loopt zindelijk worden vast, kijk dan eerst of het komt door verzet rond dag 4 of 5, door een kind dat nog niet toe is, of door angst. Bij verzet vraag je minder vaak, niet harder door. Bij niet-toe-zijn of angst stop je en probeer je later opnieuw: dat is geen mislukking maar onderdeel van de aanpak.
Veel ouders voelen zich na een paar dagen schuldig, alsof ze iets fout doen. Dat is zelden het geval. De meeste hobbels bij zindelijk worden volgen een herkenbaar patroon, en dat patroon zegt meer over het proces dan over jouw aanpak.
Waar loopt het meestal vast? Dag 4 en 5 zijn de zwaarste dagen
De eerste drie dagen thuis gaan vaak verrassend goed: het kind is nieuwsgierig, de beloningen zijn nog spannend en jullie zitten dicht op elkaar. De dip komt meestal daarna, rond dag 4 of 5.
Op dat moment ontstaat vaak verzet. Niet omdat het kind het niet kan, maar omdat het moe wordt van de vraag zeg jij het wanneer je moet plassen? die dan al tientallen keren is gesteld. Verzet ziet er concreet zo uit: wegrennen zodra je het potje noemt, hard ‘nee’ roepen, expres in de broek plassen terwijl het net nog wel lukte, of botweg weigeren te gaan zitten.
De oplossing ligt niet in vaker vragen of strenger worden, maar in minder vaak vragen en het kind meer eigen verantwoordelijkheid geven. Blijf wel op een paar vaste momenten aanbieden: voor en na het slapen, en voordat je de deur uit gaat. Dat zijn geen strijdpunten, dat zijn gewoontemomenten die ook na de trainingsweek blijven. Wil je dieper begrijpen welk type verzet je ziet, lees dan 4 types kinderen die niet zindelijk willen worden.
Hoe weet je of je kind nog niet toe is of gewoon een slechte dag heeft?
Een slechte dag en nog niet toe zijn voelen voor een ouder bijna hetzelfde, maar vragen een andere reactie. Tijdelijk verzet herken je doordat het eerder wel lukte: het kind weet wat de bedoeling is, maar wil op dat moment niet. Niet-toe-zijn herken je doordat er geen besef is van nat of vies, geen interesse in het potje of de wc, geen vermogen om even op te houden, en geen woorden of gebaren om een aandrang aan te geven.
Angst voor het potje of de wc is een aparte categorie. Een kind dat huilt, wegkruipt of het potje ontwijkt zodra het in zicht komt, is niet aan het verzetten, het is bang. Dan help je het meest door eerst rustig vertrouwd te maken met het potje of de toilet, zonder druk om er iets op te doen, en pas later opnieuw te starten met de training.
Twijfel je of je kind er klaar voor is, dan helpt een korte check meer dan gokken.
Doe de gratis zindelijkheidstest
Veel ouders beginnen ook gewoon te vroeg. Een overzicht van de beste leeftijd om te beginnen helpt om dat achteraf te checken.
| Wat je ziet | Wat het waarschijnlijk betekent | Wat je dan doet |
|---|---|---|
| Weglopen, nee zeggen, expres plassen rond dag 4-5 | Verzet tegen de vraag, geen onwil tegen zindelijk worden | Minder vaak vragen, vaste momenten aanhouden |
| Huilen of wegkruipen bij potje of wc | Angst, nog geen vertrouwdheid | Stoppen, eerst wennen, later opnieuw starten |
| Veel ongelukjes zonder dat het kind iets merkt | Lichamelijk of ontwikkelingsmatig nog niet zover | Pauzeren, over enkele weken opnieuw proberen |
| Plotseling nat na een droge periode | Vaak een gewone terugval door verandering of ziekte | Rustig blijven, geen schema’s, kijken of het vanzelf oplost |
| Kind weigert de wc helemaal, ook na dagen | Kan angst zijn, maar ook een signaal om een arts te raadplegen | Bespreken met huisarts of consultatiebureau als het aanhoudt |
Mijn peuter werkt niet mee op het potje: 7 dingen die je nu kunt veranderen
Als het vastloopt, helpt het vaker om iets weg te halen dan om iets toe te voegen. Dit zijn de aanpassingen die in de praktijk het meest verschil maken.
- Vraag minder vaak in plaats van vaker: laat het kind meer zelf initiatief nemen.
- Luier echt uit, gewone katoenen onderbroek aan. Geen trainingsbroekjes: een kind voelt natte stof in katoen beter aankomen dan in een verdikte broek, en dat voelen is precies wat het leert aangeven.
- Haal de druk uit je stem. Zeg zo min mogelijk over een ongelukje, ook niet geïrriteerd of teleurgesteld.
- Zorg dat het kind ontspannen kan zitten: voeten op een steun, een verkleiner die past op de wc-bril.
- Laat het bekertje in één keer leegdrinken in plaats van de hele middag slokjes, zodat je het verband ziet tussen drinken en plassen.
- Laat de beloning meegroeien in plaats van hem op een vast moment ineens stop te zetten.
- Verplaats van potje naar wc als het potje zelf de strijd is geworden.
Blijft juist de grote boodschap het probleem, dan is dat vaak een los vraagstuk: je kind wil niet poepen op het potje gaat daar dieper op in.
Wat je registratieschema je vertelt als het misgaat
Een registratieschema is geen tijdschema dat je oplegt, het is een manier om te zien wanneer dit specifieke kind werkelijk moet. Je noteert de tijd van drinken, de tijd op de wc, of er niets gebeurde, of het plassen lukte (groen) of een ongelukje was (rood), hetzelfde voor poep, en een kolom voor notities.
Laat het kind het bekertje in één keer leegdrinken in plaats van verspreid over de tijd. Alleen dan weet je precies hoeveel erin ging en hoe lang het daarna duurt voordat er aandrang komt. Dat verband tussen hoeveelheid en tijd is precies wat het schema zichtbaar maakt, en na een paar dagen zie je het patroon vanzelf ontstaan.
Zo verschuift het aanbieden geleidelijk naar het kind dat het zelf aangeeft, wat het hele doel van de training is. Wil je weten wat normaal is qua aantal plasbeurten, lees dan hoe vaak een peuter per dag plast. Een printbaar schema staat op zindelijkheidsbox.nl/plaskaart.
Wanneer stop je beter even? En hoe pak je het later opnieuw op
Stoppen is verstandig als het dagenlang alleen maar strijd oplevert, als je kind huilt of bang wordt van het potje of de wc, of als er simpelweg niets meer lukt. Dat is geen falen, dat is precies wat de Zindelijkheidsbox-methode zelf adviseert: pauzeren in plaats van doorduwen.
Stop zonder dat het als straf voelt. De luier gaat terug, je laat het schema en de stickerkaarten even rusten, en je zegt er verder niets negatiefs over. Wacht daarna enkele weken tot een paar maanden, afhankelijk van het kind: let op of de angst of het verzet is weggezakt en of je kind weer interesse toont.
Begin bij een nieuwe poging opnieuw met een volledige, niet een halve versie van de eerste fase thuis. De 3-daagse zindelijkheidstraining legt uit waarom juist die eerste dagen thuis zoveel opleveren. Het plasdiploma en het poepdiploma uit de doos blijven een fijn moment om naar toe te werken: voor een kind dat al eens vastliep, is zo’n diploma vaak extra motiverend omdat het voelt als een nieuwe, eigen overwinning.
Ongelukjes en terugval: hoe je reageert zonder de sfeer te verpesten
Een ongelukje is onderdeel van leren, geen stap terug. Zeg zo min mogelijk, help rustig met verschonen en ga door met de dag alsof er niets bijzonders is gebeurd.
Veelvoorkomende aanleidingen voor een terugval zijn een broertje of zusje dat erbij komt, een verhuizing, ziekte, of een nieuwe opvang. Dat zijn gewone oorzaken, geen signaal dat de training niet gewerkt heeft.
Is het net misgegaan? Bekijk dit filmpje samen met je kind, vlak nadat het ongelukje is gebeurd.
Loopt een eerder droge periode nu echt vast, dan hoort dat eerder thuis bij terugval bij zindelijkheid dan bij een nieuwe trainingsronde.
Wanneer is het geen kwestie van oefenen maar iets voor de huisarts?
Sommige signalen horen niet bij gewoon oefenen. Ophouden van poep, harde of pijnlijke ontlasting en terugkerende buikpijn kunnen wijzen op obstipatie, en dat bespreek je het beste met de huisarts.
Vaak kleine beetjes plassen, pijn bij het plassen, of plotseling weer nat worden na een lange droge periode verdient ook een gesprek met een arts of het consultatiebureau in plaats van nog harder oefenen. Blijft een kind van 5 jaar of ouder overdag nog regelmatig nat, dan is ook dat iets om met de huisarts of het consultatiebureau te bespreken in plaats van zelf te blijven oefenen, zoals het Kenniscentrum Kindergeneeskunde van het Slingeland Ziekenhuis aangeeft.
Wat je nog nodig hebt om het de tweede keer makkelijker te maken
Voor een nieuwe poging zet je hetzelfde klaar als de eerste keer: een potje, een toiletverkleiner, een opstapje, minstens vijftien onderbroeken, bescherming voor matras en bank, een handvol kleine beloningen en pull-ups voor de nacht.
De Zindelijkheidsbox werkt volgens de Zindelijkheidsbox-methode: drie dagen trainen thuis, bijhouden wanneer je kind werkelijk moet met het registratieschema, belonen met stickerkaarten die oplopen van drie naar negen vakjes, en zo toewerken naar het moment dat het kind het zelf aangeeft. Wie liever op eigen houtje verdergaat, kan ook los een beloningssysteem met oplopende stickerkaarten gebruiken, bijvoorbeeld het (Extra) Beloningssysteem Zindelijkheid.
Moet je kind vooral nog wennen aan het idee, dan kan het voorleesboekje Noa en de weg naar zindelijkheid helpen om er samen rustig over te praten voordat jullie weer beginnen. Voor een ontspannen zithouding op de wc kunnen de Bébé-jou toiletverkleiner en het Bébé-jou opstapje helpen, zodat de voeten steun hebben in plaats van los in de lucht te bungelen.
Veelgestelde vragen
Hoe krijg ik mijn 3-jarige zindelijk als het eerder niet lukte?
Kijk eerst terug naar wat er misging: was het verzet rond dag 4 of 5, angst, of was je kind simpelweg nog niet toe? Bij verzet vraag je minder vaak en geef je meer eigen verantwoordelijkheid, bij angst of niet-toe-zijn wacht je een paar weken en begin je dan opnieuw volledig vanaf de eerste dagen thuis, niet halverwege.
Hoe lang duurt het om zindelijk te worden als het stroef gaat?
De meeste kinderen zijn overdag binnen ongeveer een week zindelijk, maar bij een stroeve start kan het twee tot drie weken duren. Een kind dat na een eerlijke poging nog echt niet klaar is, doet er goed aan te wachten en het later opnieuw te proberen.
Mijn kind van 5 is nog niet zindelijk, moet ik me zorgen maken?
Dit is een vraag voor de huisarts of het consultatiebureau, niet iets om zelf verder te trainen. Zij kunnen beoordelen of er een lichamelijke of ontwikkelingsreden meespeelt en wat een passende volgende stap is.
Hoe lang moet ik wachten voordat ik opnieuw begin met zindelijkheidstraining?
Dat verschilt per kind, maar enkele weken tot een paar maanden is gebruikelijk. Wacht tot de angst of het verzet duidelijk is weggezakt en je kind weer interesse toont in het potje of de wc voordat je opnieuw begint.
Mijn kind weigert het potje, wat nu?
Ga na of het om angst gaat of om verzet: angst vraagt eerst rustig wennen zonder druk, verzet vraagt minder vaak vragen in plaats van aandringen. Verplaats eventueel van potje naar de wc met een verkleiner, als het potje zelf het strijdpunt is geworden.
Moet ik trainingsbroekjes gebruiken als het niet lukt met onderbroeken?
Nee, gewone katoenen onderbroek werkt beter dan een trainingsbroekje, juist omdat je kind nat worden er beter in voelt. Een trainingsbroekje dempt dat gevoel, en net dat gevoel is wat het kind leert herkennen en aangeven.
Klaar voor de volgende stap?
De Zindelijkheidsbox bevat het dag-voor-dag programma waar dit artikel op is gebaseerd: registratieschema’s om te zien wanneer jouw kind echt moet, instructiekaarten voor elke dag en een beloningssysteem dat vanzelf afbouwt. Er zijn drie varianten; de kiezer laat in een paar vragen zien welke bij jouw kind past.
Bronnen
Dit artikel is met AI-ondersteuning geschreven en gecontroleerd door Dustin van de Sande.
20 reacties op “Wat als zindelijk worden echt niet lukt?”
Reacties zijn gesloten.
Hoi!
Onze zoon van 2,5 is sinds mei zindelijk. Poepen ging al langer goed op het potje en hij wilde zelf geen luier meer aan. Nu heeft hij een paar keer een fase gehad (verhuizing) waar hij weer in zijn broek plaste soms een dag of 2/3. De laatste 1,5 week gaat het structureel mis, hij wil niet op het potje en ook als hij wel gaat laat hij het gerust weer lopen. We hebben meerdere plasmomenten ingelast. We hebben een nieuwe sticker kaart gemaakt en een beloning in het vooruitzicht maar dat werkt alleen maar averechts. We zijn een beetje ten einde raad en hebben de neiging maar een luier om te doen. Op de opvang doen ze dit al regelmatig en ook bij opa en oma hebben ze dit gedaan in de periode dat wij aan het verhuizen waren ging de luier na 2/3 ongelukjes weer aan.
Help 😞
Heel begrijpelijk dat dit frustrerend voelt. Terugval komt vaak voor bij grote veranderingen zoals een verhuizing. Probeer de luier juist te vermijden, dat kan verwarrend werken. Zeg dat je weet dat hij het kan en vraag of hij daar zijn best voor wil doen. Houd het luchtig, geef veel complimenten voor de keren dat het wél lukt. Met rust, duidelijkheid en vertrouwen pakt hij het meestal vanzelf weer op.
mijn kleindochter is 2 jaar en een maand en ze geeft goed aan wanneer ze pipi moet doen maar ze wil niet op een potje gaan zitten. ze zegt pipi en dan laat ze het gewoon lopen. Als je haar tijdens het pipi doen op het potje zet dan blijft ze wel zitten tot ze klaar is maar er op gaan zitten en wachten tot de pipi komt wil ze niet. we hebben dus de hele tijd ongelukjes want als ze aan het spelen is dan zegt ze pipi en dan is het meestal te laat. Elke keer als ik vraag om op het potje te gaan zitten dan zegt ze nee. Hoe kan ik hieraan verhelpen?
Hoi Els, zo te horen vind je kleindochter het potje niet leuk. Maak het potje aantrekkelijk en zorg dat het in de buurt staat waar ze speelt. Soms helpt het al om het potje gezellig te maken met stickers of een boekje over zindelijkheid. Ook kun je proberen met een knuffel te oefenen op het potje te zetten om het potje spelenderwijs vertrouwd te maken.
Geef haar complimenten voor wat ze al goed doet. Het aangeven is al super! Je kunt zeggen: “Wat knap dat je het voelde! Nu gaan we oefenen om het op het potje te doen.”
Maak er geen strijd van. Als ze weigert, laat het dan even los. Vaak werkt het beter om het op een ander moment weer te proberen als ze relaxed is.
Ik ben mijn hele leven niet zindelijk geweest.
Ik heb bij mijn geboorte schade aan het zenuwstelsel op gelopen onder in de rug en bekken en dus zijn mijn blaas en darm functies beschadigd , waardoor ik nooit zindelijk heb kunnen worden.
Ik draag dus ook nog de luier 24 / 7
Beste, dat lijkt me erg zwaar. Ik heb zojuist een ander bericht van je beantwoord. Hopelijk kan een specialist je verder helpen 🍀
Wat als men niet zindelijk kan worden door zenuwschade ?
Ik zou je hier graag passend advies over willen geven, maar ik zou je willen adviseren om advies in te winnen bij een arts die hierin gespecialiseerd is.
Onze zoon is bijna drie. We hebben een hele succesvolle trainingsweek gehad, zo’n drie weken geleden en sindsdien ook luiervrij overdag. Er zijn dagen geweest dat hij geen enkel ongelukje heeft gehad, dus we weten dat hij het kan. Maar er gaan nu dagelijks echt drie/vier setjes kleding doorheen… hij vindt de wc niet spannend maar heeft gewoon totaal geen zin om te gaan. Hij lijkt er zelf ook niet zoveel last van te hebben dat hij in z’n broek plast. Poepen gaat gelukkig wel elke keer op de wc. Komt dit vaker voor in het begin? En hoe is dit te verhelpen?
Hi Marlies, is er iets gebeurt of veranderd in zijn omgeving waardoor er meerdere ongelukjes gebeuren? Het kan soms al gaan om de kleinste verandering. Wanneer je die weet kun je hier makkelijker op inspelen. Soms lijkt het alsof kinderen geen zin hebben om te gaan maar kan het ook schaamte zijn. Soms kan het ook zijn dat een kind het belonen mist, dan kun je deze eventueel er weer bijpakken. Je hoeft dan niet zo zeer cadeautjes te geven maar kunt hem ook belonen in de vorm van samen een spelletje spelen of even naar de speeltuin. Het komt vaker voor bij kindjes en gaat vaak vanzelf weer over.
Mijn zoontje is 3 jaar en 3 maanden. Echter thuis, met een onderbroek aan; gaat het 9/10 x goed, met een uitzondering van een ongelukje als die niet snel genoeg is. Hij geeft het aan & hij gaat naar zij kleine wc’tje. Maar zodra wij naar buiten gaan, doen we natuurlijk nog een luier om omdat hij gewoon buiten van zich afplast, niet op de wc wil zitten omdat hij te druk is met spelen of wat om hem heen gebeurt. Op de opvang heeft die ook de geduld niet, om op het potje te gaan. Wat kunnen wij doen om hem toch ook buitenshuis zinnelijk te maken?
Goedemorgen Nova, het beste is om de luier compleet weg te laten anders weet je zoontje dat hij een luier aan krijgt wanneer hij buiten huis is. Dat zal voor ongelukjes zorgen maar dat zijn wel de leermomenten. Heb je de Zindelijkheidsbox in huis? Want het belonen kan een goede motivatie zijn om meer succesjes te maken.
Mijn zoontje is 3.5 en draagt nog steeds een luier. Hij geeft zelf niet aan dat hij geplast en gepoept heeft in zijn luier.
We hebben verschillende manieren geprobeert zoals boekjes lezen over potje/wc , sticker beloning , cadeautje beloning. Maar het werkt niet. Nu proberen we zonder luier en hij heeft het niet echt door dat hij in zijn broek plast, poept.
Wat Nu?
Hi Anna, het beste is om de luier volledig weg te laten (alleen met de slaapjes maar dan als slaapbroekje). Neem hier samen afscheid van. Gezien de leeftijd is je zoontje heel erg gewend aan zijn luier en heeft het vaak meer tijd nodig om te wennen zonder luier. Hij moet het gevoel nog leren herkennen en wanneer hij dat herkent moet hij ook nog leren om daadwerkelijk actie te ondernemen. Geeft het de tijd en vertel hem dat zijn broekje droog moet blijven en dat je zeker weet dat hij het kan.
Hi, onze dochter zou het perfect kunnen. Geeft aan dat ze pipi moet doen! Enkel zonder luier houdt ze gewoon op. Ze wacht tot haar dutje en heeft dus geen ongelukjes, maar dat ophouden lijkt mij nu geen goede evolutie. Het is momenteel dag 2 van de training en ze houdt nog steeds op..
Hi Kelly, bedankt voor je berichtje. We horen vaker dat kindjes hun plas ophouden op het begin van de training. Vaak zijn ze bang om ongelukjes te maken en doen ze pas iets wanneer ze zeker weten dat ze het kunnen. In dit geval is het goed om tegen haar te zeggen dat ongelukjes helemaal niet erg zijn en stiekem ook een stapje richting een succesje zijn. Het is een leermoment en leren doe je alleen maar door te proberen. Je zou ook blauwe kleurstof in het potje kunnen doen en dan tegen je dochter vertellen dat ze kan toveren als ze een plasje doet. Het gaat vaak vanzelf weer beter, heel veel succes!
Mn zoontje is 2 jaar en 2maanden. Het gaat opzich best goed hij draagt geen luier meer overdag maar kan het nog niet super goed ophouden en poepen doet die of niet of snachts in zn luier. We hebben net de trainingsweek achter de rug en denk als ik zo door ga met hem de rest ook wel goed komt! Ik kan iedereen de zindelijkheidsbox aanraden!
Hi Yaimi, bedankt voor de mooie worden en wat knap dat hij overdag zindelijk is! Poepen kan vaak wat langer duren omdat daar minder oefenmomenten voor zijn. Mocht het alsnog niet lukken dan kun je het ook in kleine stapjes proberen. Op onze blog vind je hiervoor een stappenplan wat kan helpen.
Ik werk als nanny bij een drieling. Daarnaast al jaren op de opvang gewerkt. Dus het proces van zindelijk worden van kinderen heb ik al vaak doorlopen. Echter moet de drieling over 3 maanden al naar school. Een van de drie doet gemiddeld 1 of 2 keer per dag een plas op het potje. De andere twee nog geen een keer. Daarnaast geven ze alledrie niet aan als ze gepoept hebben in de luier. Al geloof ik meer dat dit met luiheid te maken heeft en te druk met spelen en denk ik dat ze het prima voelen. We oefenen al een jaar op het potje maar de tijd begint nu wel echt te dringen. Heb je nog tips?
Hi Nathalie, wat mooi dat je hier al ervaring mee hebt. Hoe hebben ze de zindelijkheidstraining via de Zindelijkheidsbox doorlopen? Hoor het graag dan kunnen we wat gerichter advies geven. Groet, Maja – team Zindelijkheidsbox